Woon of werk je in Nederland? Dan ben je verplicht een basisverzekering af te sluiten. Dat staat vast in de Zorgverzekeringswet. De vraag of een zorgverzekering verplicht is, heeft dus een duidelijk antwoord: ja, voor vrijwel iedereen in Nederland geldt deze plicht.
Voor wie geldt de verzekeringsplicht?
De verzekeringsplicht geldt voor iedereen die in Nederland woont of hier werkt met een Nederlandse werkgever. Het maakt niet uit of je Nederlander bent of een andere nationaliteit hebt. Woon je hier, dan moet je een basisverzekering hebben.
Werk je in Nederland maar woon je in een ander land, dan kan de plicht ook voor jou gelden. Dat hangt ervan af of je een Nederlandse werkgever hebt en of je in Nederland belasting betaalt. In die gevallen ben je vaak ook verplicht verzekerd via de Wet langdurige zorg (Wlz), en daarmee geldt ook de verzekeringsplicht voor de basisverzekering.
Wat is de basisverzekering precies?
De basisverzekering is een standaard zorgverzekering die wettelijk is vastgesteld. Alle zorgverzekeraars in Nederland zijn verplicht om iedereen deze verzekering aan te bieden, ongeacht leeftijd of gezondheid. Ze mogen je niet weigeren voor de basisverzekering.
De inhoud van de basisverzekering is voor alle verzekeraars gelijk. Je krijgt toegang tot huisartsenzorg, ziekenhuiszorg, medicijnen, verloskundige zorg en meer. De premie mag per verzekeraar wel verschillen, net als de kwaliteit van de service en het aanbod van aanvullende verzekeringen.
Wat als je geen zorgverzekering afsluit?
Sluit je geen basisverzekering af terwijl je dat wel verplicht bent? Dan kan het CAK (Centraal Administratie Kantoor) je aanschrijven. Je krijgt dan een brief met de mededeling dat je niet verzekerd bent en de opdracht om dit snel te regelen.
Doe je dat niet, dan kan het CAK je ambtshalve inschrijven bij een zorgverzekeraar. Je betaalt dan een hogere premie dan wanneer je zelf een verzekering had gekozen. Je bent dus beter af als je zelf actie onderneemt.
Zijn er uitzonderingen op de verzekeringsplicht?
Er zijn situaties waarin je geen Nederlandse basisverzekering hoeft af te sluiten. Dat geldt bijvoorbeeld als je:
- in het buitenland woont en daar werkt voor een niet-Nederlandse werkgever
- als gedetacheerde werknemer tijdelijk in Nederland werkt maar elders sociaal verzekerd bent
- een specifieke vrijstelling hebt op basis van geloofsovertuiging (dit komt zelden voor en vereist een officieel verzoek)
- recht hebt op zorg via een andere EU-lidstaat, omdat je daar verzekerd bent
Twijfel je of jouw situatie een uitzondering is? Neem dan contact op met het CAK of de Sociale Verzekeringsbank (SVB). Zij kunnen je situatie beoordelen.
Wat kost de basisverzekering?
De premie verschilt per verzekeraar. Naast de premie betaal je elk jaar een verplicht eigen risico. De hoogte van dit eigen risico wordt jaarlijks door de overheid vastgesteld. Je kunt dit niet zelf verlagen, maar je mag het soms vrijwillig verhogen in ruil voor een lagere premie.
Heb je een laag inkomen? Dan kun je mogelijk zorgtoeslag aanvragen via de Belastingdienst. Dit is een bijdrage van de overheid om de premie betaalbaarder te maken. Of je recht hebt op zorgtoeslag en hoeveel dat is, hangt af van je inkomen en je huishouden.
Zo sluit je een basisverzekering af
- Vergelijk zorgverzekeraars via een vergelijkingssite of direct op de websites van verzekeraars.
- Let op de premie, het eigen risico en welke zorgverleners zijn gecontracteerd.
- Kies je een naturapolis, dan ben je aangewezen op gecontracteerde zorgverleners. Met een restitutiepolis heb je meer vrijheid, maar die is vaak duurder.
- Sluit de verzekering af via de website van de verzekeraar.
- Controleer of je recht hebt op zorgtoeslag en vraag dit aan via Mijn Toeslagen op de website van de Belastingdienst.
Wat je nog even op een rij moet hebben
Een zorgverzekering is in Nederland verplicht voor iedereen die hier woont of werkt. De basisverzekering geeft toegang tot noodzakelijke zorg en is bij wet geregeld. Sluit je geen verzekering af, dan kan het CAK ingrijpen en je duurder uitkomen. Kijk elk jaar opnieuw of je huidige verzekering nog past bij je situatie, want premies en polisvoorwaarden kunnen veranderen.
Veelgestelde vragen
Moet een kind ook een zorgverzekering hebben?
Kinderen tot 18 jaar zijn gratis meeverzekerd via de basisverzekering van een van de ouders of verzorgers. Je hoeft voor hen geen aparte polis af te sluiten, maar ze moeten wel bij een verzekeraar zijn aangemeld.
Wat als ik tijdelijk in het buitenland woon, maar nog ingeschreven sta in Nederland?
Ben je nog ingeschreven in de Basisregistratie Personen (BRP) in Nederland, dan geldt je in principe als inwoner van Nederland en blijft de verzekeringsplicht van kracht. Ga je langere tijd weg, dan kan het slim zijn om je uit te schrijven en de situatie opnieuw te beoordelen via het CAK of de SVB.
Kan een zorgverzekeraar mij weigeren voor de basisverzekering?
Nee, zorgverzekeraars hebben een acceptatieplicht voor de basisverzekering. Ze zijn verplicht om iedereen te accepteren, ongeacht leeftijd, gezondheid of eerdere claims. Voor aanvullende verzekeringen geldt deze plicht niet.
Wat is het verschil tussen een naturapolis en een restitutiepolis?
Bij een naturapolis vergoedt de verzekeraar zorg die geleverd wordt door zorgverleners waarmee zij een contract hebben. Bij een restitutiepolis mag je naar elke zorgverlener en krijg je de kosten vergoed, ongeacht of die zorgverlener een contract heeft. Een restitutiepolis geeft meer vrijheid, maar is doorgaans duurder dan een naturapolis.
